Ενδομητρίωση: τι συμβαίνει πραγματικά μέσα στο σώμα και πώς μπορεί να βοηθήσει η φυσική υποστήριξη της κυκλοφορίας

Τι είναι τελικά η ενδομητρίωση;

Η ενδομητρίωση είναι μια κατάσταση κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο της μήτρας εμφανίζεται εκτός αυτής, συνήθως στην περιοχή της πυέλου, όπως στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες ή στο περιτόναιο. Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει, αξίζει να ξεκινήσουμε από τον φυσιολογικό κύκλο του ενδομητρίου.

Κάθε μήνα το ενδομήτριο – το εσωτερικό στρώμα της μήτρας – παχαίνει υπό την επίδραση των οιστρογόνων προετοιμάζοντας τη μήτρα για μια πιθανή εγκυμοσύνη. Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη, το ενδομήτριο αποπίπτει και αποβάλλεται με την περίοδο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως, μικρά τμήματα ενδομητρικών κυττάρων μπορεί να μεταφερθούν προς την κοιλιακή κοιλότητα μέσω των σαλπίγγων κατά τη διάρκεια της περιόδου. Εκεί μπορούν να εγκατασταθούν σε επιφάνειες της πυέλου και να αρχίσουν να αναπτύσσονται δημιουργώντας ιστό που μοιάζει με το ενδομήτριο. Για τον λόγο αυτό συχνά περιγράφονται ως endometrium-like tissue.

Τι συμβαίνει όταν αυτά τα κύτταρα βρίσκονται εκτός μήτρας;

Τα κύτταρα αυτά συνεχίζουν να ανταποκρίνονται στις ορμονικές αλλαγές του κύκλου, ιδιαίτερα στα οιστρογόνα. Όπως συμβαίνει και με το ενδομήτριο μέσα στη μήτρα, αναπτύσσονται και μεταβάλλονται κατά τη διάρκεια του κύκλου. Στο τέλος του κύκλου, όταν οι ορμονικές συγκεντρώσεις μειώνονται, ο ιστός αυτός μπορεί να αποδομηθεί όπως συμβαίνει και με το ενδομήτριο. Η διαφορά είναι ότι όταν βρίσκεται εκτός μήτρας δεν υπάρχει τρόπος να αποβληθεί από τον οργανισμό. Έτσι, η αποδόμηση του ιστού μπορεί να προκαλέσει μικρές τοπικές αιμορραγίες στους γύρω ιστούς.

Όταν υπάρχει αιμορραγία σε έναν ιστό ενεργοποιείται αμέσως ο φυσικός μηχανισμός του σώματος που σταματά την απώλεια αίματος: ο μηχανισμός πήξης. Κατά τη διαδικασία αυτή δημιουργείται ένα πλέγμα από μια πρωτεΐνη που λέγεται ινώδες (fibrin). Το ινώδες λειτουργεί σαν ένα προσωρινό «δίχτυ» που συγκρατεί τα κύτταρα και βοηθά τον οργανισμό να επουλώσει την περιοχή.

Πώς η διαδικασία επούλωσης μπορεί να οδηγήσει σε συμφύσεις

Σε φυσιολογικές συνθήκες, όταν η επούλωση ολοκληρωθεί, ενεργοποιείται η αντίθετη διαδικασία που λέγεται ινωδόλυση. Πρόκειται για το σύστημα που διασπά το ινώδες ώστε το προσωρινό αυτό πλέγμα να απομακρυνθεί. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία παίζει η πλασμίνη, ένα ένζυμο που διαλύει το fibrin.

Όταν όμως η ινωδόλυση δεν λειτουργεί επαρκώς, το ινώδες μπορεί να παραμείνει στον ιστό και να μετατραπεί σε μόνιμο ινώδη ιστό. Έτσι δημιουργούνται οι λεγόμενες συμφύσεις (adhesions) – ινώδεις συνδέσεις που κάνουν διαφορετικά όργανα της πυέλου να κολλούν μεταξύ τους.

Οι συμφύσεις αυτές μπορούν να αλλάξουν τη φυσιολογική ανατομία της περιοχής και να επηρεάσουν τη λειτουργία των ιστών.

Τι ρόλο παίζει η μικροκυκλοφορία της πυέλου;

Οι ιστοί της πυέλου τροφοδοτούνται συνεχώς από ένα πυκνό δίκτυο πολύ μικρών αγγείων μέσα από το οποίο το αίμα μεταφέρει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στα κύτταρα. Αυτή η κυκλοφορία στα μικρά αγγεία ονομάζεται μικροκυκλοφορία και είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία και την επιδιόρθωση των ιστών.

Όταν όμως δημιουργούνται συμφύσεις, η φυσιολογική διάταξη των ιστών μπορεί να αλλάξει. Όργανα που κανονικά κινούνται ελεύθερα μεταξύ τους μπορεί να ενωθούν με ινώδη ιστό, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τη ροή του αίματος στα μικρά αγγεία της περιοχής. Όταν η μικροκυκλοφορία δεν λειτουργεί σωστά, οι ιστοί μπορεί να οξυγονώνονται λιγότερο αποτελεσματικά, κάτι που μπορεί να συμβάλει σε αυξημένη ευαισθησία και πόνο στην περιοχή της πυέλου.

Μπορεί η υποστήριξη της ινωδόλυσης να παίξει ρόλο;

Η ισορροπία ανάμεσα στην πήξη και την ινωδόλυση είναι κρίσιμη για τη φυσιολογική λειτουργία των ιστών. Όταν η διαδικασία διάσπασης του ινώδους λειτουργεί αποτελεσματικά, το προσωρινό πλέγμα που δημιουργείται κατά την επούλωση απομακρύνεται και ο ιστός επανέρχεται στη φυσιολογική του κατάσταση.

Για τον λόγο αυτό, φυσικές ουσίες που μπορούν να υποστηρίξουν τον μηχανισμό της ινωδόλυσης έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής έρευνας, καθώς ενδέχεται να συμβάλλουν στη φυσιολογική διάσπαση του ινώδους και στη διατήρηση της καλής μικροκυκλοφορίας των ιστών.

Natto: ένα παραδοσιακό τρόφιμο με ένζυμα που υποστηρίζουν την ινωδόλυση

Το natto είναι ένα παραδοσιακό ιαπωνικό τρόφιμο που παρασκευάζεται από σόγια η οποία υφίσταται ζύμωση με το βακτήριο Bacillus subtilis natto. Η διαδικασία αυτή δημιουργεί ένα μοναδικό σύμπλεγμα βιοδραστικών ενζύμων και πεπτιδίων που έχουν μελετηθεί εκτενώς για τις επιδράσεις τους στην κυκλοφορία του αίματος.

Το natto περιέχει ένζυμα όπως η νατοκινάση και η βακιλοπεπτιδάση F, τα οποία έχουν μελετηθεί για την ικανότητά τους να υποστηρίζουν τη φυσιολογική διαδικασία της ινωδόλυσης. Μέσω της ενεργοποίησης του πλασμινογόνου και της ενίσχυσης της δραστηριότητας της πλασμίνης, τα ένζυμα αυτά συμβάλλουν στη διάσπαση του ινώδους και στη διατήρηση της φυσιολογικής ροής του αίματος.

Η δράση αυτή εξηγεί γιατί τα εκχυλίσματα natto έχουν μελετηθεί σε σχέση με τη μικροκυκλοφορία και την αγγειακή υγεία. Υποστηρίζοντας τη φυσιολογική ινωδόλυση και την ομαλή κυκλοφορία του αίματος, τα ένζυμα του natto μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της λειτουργικότητας των ιστών και στην ισορροπία των διαδικασιών επούλωσης μέσα στο σώμα.

Πηγές:

1. Piróg M, Kacalska-Janssen O, Jach R, Ząbczyk M, Natorska J. Fibrin clot properties among women with endometriosis and the impact of ovarian stimulation. Reprod Biomed Online. 2021 Jul;43(1):81-90. doi: 10.1016/j.rbmo.2021.03.008. Epub 2021 Mar 16. PMID: 34001444.
2. Garai J, Molnar V, Varga T, Koppan M, Torok A, Bodis J. Endometriosis: harmful survival of an ectopic tissue. Front Biosci. 2006 Jan 1;11:595-619. doi: 10.2741/1821. PMID: 16146755.
3. Rathod S, Shanoo A, Acharya N. Endometriosis: A Comprehensive Exploration of Inflammatory Mechanisms and Fertility Implications. Cureus. 2024 Aug 4;16(8):e66128. doi: 10.7759/cureus.66128. PMID: 39229427; PMCID: PMC11370979.
4. Abd El-Kader AI, Gonied AS, Lotfy Mohamed M, Lotfy Mohamed S. Impact of Endometriosis-Related Adhesions on Quality of Life among Infertile Women. Int J Fertil Steril. 2019 Apr;13(1):72-76. doi: 10.22074/ijfs.2019.5572. Epub 2019 Jan 6. PMID: 30644248; PMCID: PMC6334013.
5. Gilabert-Estelles J, Ramon LA, España F, Gilabert J, Castello R, Estelles A. Expression of the fibrinolytic components in endometriosis. Pathophysiol Haemost Thromb. 2006;35(1-2):136-40. doi: 10.1159/000093556. PMID: 16855359.
6. Omura K, Hitosugi M, Kaketani K, Zhu X, Maeda H, Tokudome S. Fibrinolytic and anti-thrombotic effect of NKCP, the protein layer from Bacillus subtilis (natto). Biofactors. 2004;22(1-4):185-7. doi: 10.1002/biof.5520220138. PMID: 15630280.
7. Omura K, Hitosugi M, Zhu X, Ikeda M, Maeda H, Tokudome S. A newly derived protein from Bacillus subtilis natto with both antithrombotic and fibrinolytic effects. J Pharmacol Sci. 2005 Nov;99(3):247-51. doi: 10.1254/jphs.fp0050408. Epub 2005 Oct 27. PMID: 16258229.